Loại sinh vật nào có thể sống sót trong môi trường khắc nghiệt nhất trên Trái Đất mà không hề sợ hãi? Câu trả lời nằm ở một trong những loài bọ nhỏ nhất thế giới, loài tardigrade bất tử.
Sống sót ở nhiệt độ khắc nghiệt
Tardigrades, còn được gọi là “gấu nước”, là những sinh vật nhỏ bé nhưng cứng rắn. Chúng được phát hiện là có khả năng chống chịu tuyệt vời với các điều kiện vô cùng cực đoan, có thể sống sót ở nhiệt độ khắc nghiệt. Đặc điểm độc đáo này khiến tardigrades thu hút sự chú ý của các nhà khoa học và trở thành sinh vật mẫu để nghiên cứu khả năng thích nghi của sinh vật với môi trường khắc nghiệt.
Tardigrades sống ở nhiều môi trường khác nhau, từ hồ nước ngọt đến đại dương, từ núi đến thung lũng và thậm chí có thể được tìm thấy ở các vùng cực. Mặc dù chúng nhỏ, thường chỉ khoảng 0,5 mm nhưng chúng thể hiện khả năng sống sót đáng kinh ngạc trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt nhất.

Tardigrades, còn được gọi là bọ Basel, hay gấu nước, là những sinh vật nhỏ bé ngoan cường thuộc ngành Annelida trong vương quốc động vật và nổi tiếng thế giới nhờ khả năng chịu đựng và khả năng thích ứng đáng kinh ngạc. (Ảnh: Livescience)
Trong môi trường cực lạnh, tardigrades có thể chịu được nhiệt độ gần bằng không tuyệt đối. Cơ thể của chúng chứa một loại protein đặc biệt giúp ngăn chặn tế bào bị đóng băng và tự phân hủy. Khi nhiệt độ giảm xuống, tardigrades điều chỉnh tốc độ trao đổi chất để duy trì hoạt động và bảo vệ tế bào khỏi bị phá hủy bởi các tinh thể băng. Chúng cũng nhanh chóng tiếp tục hoạt động trao đổi chất bình thường khi môi trường ấm trở lại.
Không chỉ vậy, tardigrades có thể tồn tại trong môi trường cực kỳ nóng. Chúng có thể chịu được nhiệt độ lên tới 150 độ C. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, chúng sẽ chuyển sang trạng thái không hoạt động, cuộn tròn, giảm hoạt động trao đổi chất và tránh bị hư hại do nhiệt độ cao. Trạng thái không hoạt động này có thể kéo dài vài năm, khi nhiệt độ môi trường giảm xuống, tardigrade sẽ hồi sinh và tiếp tục các hoạt động sinh lý bình thường.

Cơ chế sửa chữa DNA rất quan trọng đối với những con gấu nước sống trong môi trường khắc nghiệt, giúp chúng sống sót trong điều kiện khắc nghiệt. (Ảnh: Livescience)
Khả năng sống sót ở nhiệt độ khắc nghiệt của gấu nước cũng được hưởng lợi từ cơ chế sửa chữa DNA mạnh mẽ của chúng. Khi DNA của tế bào bị hư hỏng, tardigrades có thể nhanh chóng sửa chữa các lỗi trong DNA và tránh chết tế bào.
Ngoài khả năng chịu được nhiệt độ khắc nghiệt, tardigrades còn có thể sống sót trong các điều kiện khắc nghiệt khác, chẳng hạn như cực khô và áp suất cực cao. Trong điều kiện khô cằn, tardigrades ngủ đông. Dưới áp lực cực lớn, tardigrades sử dụng cấu trúc cơ thể dẻo dai của mình để chống lại tác động của áp lực bên ngoài.

Cơ chế mà tardigrades bước vào trạng thái ngủ đông cũng đóng một vai trò quan trọng trong khả năng chịu đựng các điều kiện khắc nghiệt của chúng. (Ảnh: Livescience).
Cơ chế ngủ đông độc đáo
Tardigrades (còn được gọi là bọ chịu hạn) là những sinh vật nhỏ bé, có khả năng thích nghi cực kỳ cao